Forgot your password?
New user?
Het orgel in kerkgebouw de Hoeksteen
Document Actions
Plaats van het orgel
In 1976 bouwde de firma Mense Ruiter uit Groningen een nieuw 2-klaviers orgel voor “De Hoeksteen” in Drachten. Het orgel heeft een plaats gekregen op de begane grond, tegen de rechter zijgevel van de zeshoekige kerkzaal. Door deze opstelling ‘straalt’ de orgelklank als het ware van rechtsvoor naar linksachter door de kerk.
De pedaalkas is niet zoals gebruikelijk achter het orgel maar er naast opgesteld. Daardoor kwam het orgel niet “in de weg” te staan en konden zitplaatsen worden gespaard.
Vanuit de kerkzaal zie je dus nu een prachtig, licht eiken orgelfront, met daarnaast een donkere, moderne “wand”, waarachter de pedaalpijpen schuil gaan. Dit pedaalfront kreeg vanwege zijn vorm, de vele ronde openingen, al snel de bijnaam van “sjoelbak” en “schietschijf”.
Dispositie van het orgel
|
Mense Ruiter koos als uitgangspunt voor het nieuw te maken pijpwerk het mensurenbeeld van het Lohman-orgel (1829) te Farmsum (Groningen). Voor de intonatie koos hij voor het eigentijdse klankbeeld van de neobarok: scherp in de prestanten en mild in de fluitregisters. Het nieuwe orgel kreeg twee klavieren, een vrij pedaal en de volgende dispositie (overzicht van de registers): |
Hoofdwerk
Nevenwerk
Pedaal
Speelhulpen
Prestant
8’
Holpijp
8’
Bourdon
16’
Machine (motor)
Roerfluit
8’
Roerfluit
4’
Bourdon
8’
Tremulant
Octaaf
4’
Octaaf
2’
Koppeling I – Ped.
Gemshoorn
2’
Flageolet
1’
Koppeling II – Ped.
Mixtuur
3-5 sterk
Dulciaan
8’
Koppeling I - II
Tijdens een feestelijke gemeentevergadering is het orgel in 1976 in gebruik genomen.
Veranderingen
In de jaren daarna kwam het neobarokke klankbeeld steeds meer onder druk te staan. Door sommige luisteraars werd de klank als te scherp ervaren en in de orgelbouwwereld kwam steeds meer oog en oor voor de klank van historische orgels.
Uiteindelijk heeft dit er toe geleid, dat er in 1992 een herintonatie op het Mense Ruiter orgel is uitgevoerd door Orgelmakerij Steendam uit Roodeschool. Tijdens deze werkzaamheden is de winddruk verhoogd, de dispositie enigszins gewijzigd en het pijpwerk opnieuw geïntoneerd.
Huidige dispositie
De Gereformeerde Kerk “De Hoeksteen” beschikt nu over een prachtig, inspirerend instrument met veel mogelijkheden voor een afwisselende gemeentezangbegeleiding en begeleiding van andere instrumenten.
De huidige dispositie is:
Hoofdwerk
Nevenwerk
Pedaal
Speelhulpen
Prestant
8’
Holpijp
8’
Bourdon
16’
Machine (motor)
Roerfluit
8’
Roerfluit
4’
Bourdon
8’
Tremulant
Octaaf
4’
Gemshoorn
2’
Koppeling I – Ped.
Octaaf
2’
Flageolet
1’
Koppeling II – Ped.
Mixtuur
2-4 sterk
Dulciaan
8’
Koppeling I - II
De orgelbouwer
Mense Ruiter waagde in 1930 de stap om als autodidact voor zichzelf te beginnen. In eerste instantie begonnen als reparateur, kreeg hij pas na de tweede wereldoorlog zijn eerste opdracht voor de bouw van een huisorgel. Dit orgel werd later, in 1952, geplaatst in de hervormde kerk van Oudeschild.
Samen met de collega’s Flentrop, Van Leeuwen en De Graaf behoorde hij al gauw tot de pioniers van de Nederlandse Orgelbouw. De meest kenmerkende en vernieuwende elementen van deze vier waren de oriëntering op de Barokklank en de terugkeer naar het mechanische principe, waarbij de organist weer rechtstreeks de pijpen kan “bespelen”.
De Ruiter stopte in 1974 met zijn werkzaamheden en is in 1993 op 84-jarige leeftijd overleden
In 1977 is het bedrijf verhuisd van Groningen naar Zuidwolde, waar Mense Ruiter Orgelmakers nog steeds een Groninger traditie voorzet: orgels vervaardigen op een hoog artistiek en technisch niveau.
auteur: Gjelt Visser